· Mẹo hay  · 7 phút đọc

Đạm đậu nành kéo sợi là gì? Vì sao thịt chay lại dai như thịt

Nhìn kỹ miếng thịt chay sẽ thấy các sợi chạy song song. Đó không phải cách tạo hình — đó là lý do sản phẩm dai, ngấm vị và đạt 23.9g đạm trên 100g.

Nhìn kỹ miếng thịt chay sẽ thấy các sợi chạy song song. Đó không phải cách tạo hình — đó là lý do sản phẩm dai, ngấm vị và đạt 23.9g đạm trên 100g.

Cầm miếng thịt chay lên nhìn kỹ, bạn sẽ thấy nó không phải một khối đặc. Nó gồm các sợi mảnh chạy song song nhau, tách ra được bằng tay, và khi cắn thì dai sần sật chứ không bở.

Đó không phải kiểu tạo hình cho đẹp. Cấu trúc sợi ấy chính là toàn bộ lý do sản phẩm ăn giống thịt — và nó bắt đầu từ cái tên đứng đầu bảng thành phần.

Thành phần đầu tiên nói lên gần như mọi thứ

Bảng thành phần của thịt chay ANNA LALA mở đầu bằng: đạm đậu nành kéo sợi.

Theo quy định, thành phần được liệt kê theo thứ tự khối lượng giảm dần. Đứng đầu danh sách nghĩa là đây là nguyên liệu chiếm tỷ lệ lớn nhất — phần còn lại (nước, đường, dầu thực vật, siro mạch nha, nước tương lên men) là nền gia vị bám lên nó.

Và chữ “kéo sợi” mới là chỗ đáng nói. Đậu nành vốn không có sợi. Sợi là thứ được tạo ra.

Vì sao đạm đậu nành lại thành sợi được

Để hiểu, phải nhìn protein ở dạng ban đầu của nó.

Trong hạt đậu nành, các phân tử protein tồn tại ở dạng cuộn tròn lại thành khối cầu nhỏ — giống những cuộn len rối, mỗi cuộn nằm riêng một chỗ, không nối với nhau. Ăn đậu nành nguyên hạt không ai thấy dai như thịt, vì chẳng có cấu trúc nào để dai cả.

Quá trình kéo sợi làm ba việc, theo thứ tự:

1. Duỗi protein ra. Dưới tác động của nhiệt độ cao kết hợp áp suất, các cuộn protein bung ra thành chuỗi dài. Đây là hiện tượng biến tính — cũng chính là thứ xảy ra khi lòng trắng trứng chuyển từ trong sang trắng đục lúc rán.

2. Xếp chúng cùng một hướng. Khối protein đã duỗi bị đẩy qua một khe hẹp. Dòng chảy qua khe kéo các chuỗi nằm dọc theo hướng đi — giống như sợi tóc rối được chải xuôi thì tự nằm song song.

3. Cố định lại. Ra khỏi khe, áp suất đột ngột giảm. Các chuỗi protein đang nằm song song liên kết lại với nhau ngay tại vị trí đó, khóa cấu trúc sợi lại vĩnh viễn.

Kết quả là một khối protein có thớ — chắc theo một hướng và dễ tách theo hướng vuông góc. Đúng y như miếng thịt.

Bộ sưu tập bốn vị thịt chay ANNA LALA cùng miếng thịt chay tách sợi

Vì sao “song song” lại là chi tiết quyết định

Chỗ này mới là mấu chốt, và nó liên quan tới cấu tạo của thịt thật.

Thịt động vật là bó của hàng nghìn sợi cơ nằm song song. Đó là lý do miếng thịt có thớ, và là lý do người nấu bếp luôn quan tâm chuyện thái ngang thớ hay dọc thớ: thái ngang thớ thì cắt đứt các sợi, miếng thịt mềm; thái dọc thớ thì giữ sợi nguyên, miếng thịt dai.

Cảm giác “dai sần sật” khi nhai thịt chính là răng đang làm đứt từng bó sợi một, chứ không phải nghiền một khối đồng nhất.

Nên muốn protein thực vật ăn giống thịt, chỉ giống về vị là không đủ — phải dựng lại đúng kiểu sắp xếp đó. Đậu phụ cũng làm từ đậu nành, cũng nhiều đạm, nhưng không ai nhầm đậu phụ với thịt: protein trong đậu phụ đông lại thành khối không định hướng, nên nó mềm và vỡ chứ không dai và tước.

Cùng một nguyên liệu, khác nhau ở cách sắp xếp phân tử.

Cấu trúc sợi còn giải thích một chuyện nữa: vì sao nó ngấm vị

Để ý rằng cả bốn vị — sả thơm, kho tương, cay Tứ Xuyên, cay dịu — đều dùng chung một nền đạm đậu nành kéo sợi, chỉ khác phần gia vị thêm vào.

Làm được như vậy là nhờ khối sợi không đặc. Giữa các sợi có khe hở, tạo thành vô số đường dẫn cho nước gia vị thấm vào sâu bên trong thay vì chỉ bám ngoài mặt. Diện tích tiếp xúc lớn hơn hẳn một khối đặc cùng khối lượng.

Đây cũng là lý do một miếng chỉ nặng vài gam mà vị vẫn đậm.

Bảng số liệu: đạm cao, béo thấp

Đặt cạnh trứng ăn liền — sản phẩm giàu đạm khác trong danh mục — con số khá rõ ràng:

Trên 100gThịt chayTrứng kho tàuTrứng ủ muối
Năng lượng206 kcal237 kcal232 kcal
Đạm23.9 g18.3 g14.2 g
Chất béo4.5 g15.0 g19.0 g
Natri1014 mg792 mg1210 mg

Thịt chay dẫn đầu về đạm và thấp nhất về chất béo trong ba cột. Khoảng cách ở chất béo đặc biệt lớn — chỉ bằng khoảng một phần tư trứng ủ muối.

Điều này không có gì bất ngờ: chất béo trong trứng nằm sẵn ở lòng đỏ, còn ở đây chất béo chủ yếu đến từ lượng dầu thực vật trong phần gia vị.

Gói thịt chay ANNA LALA vị cay Tứ Xuyên, khối lượng tịnh 8g

Một con số dễ gây hiểu nhầm: natri

Nhìn cột natri ở trên, 1014 mg trên 100g là con số cao. Nhưng đây là chỗ cần đọc kỹ khối lượng gói.

Một gói thịt chay nặng 8g ± 1g — nhỏ hơn nhiều so với các sản phẩm khác trong danh mục. Quy đổi ra thực tế:

Mỗi gói 8gGiá trịSo với khuyến nghị ngày
Năng lượng~16 kcaldưới 1%
Đạm~1.9 g—
Chất béo~0.4 g—
Natri~81 mg~4%

Nói thẳng cho sòng phẳng: con số mỗi gói thấp là vì gói nhỏ, không phải vì sản phẩm nhạt. Tính trên 100g thì đây vẫn là món mặn. Ăn năm gói thì natri đã xấp xỉ một gói chân gà.

Cách đọc đúng là: 8g là một khẩu phần nhỏ có kiểm soát, hợp lý khi bạn muốn một chút vị đậm mà không nạp nhiều — chứ không phải món ăn tẹt ga vì “ít calo”. Nguyên tắc so sánh theo gói thay vì theo 100g đã nói kỹ trong bài món ăn vặt nào ít calo nhất.

Vậy thịt chay có “lành” hơn thịt không?

Bài này giải thích cấu trúc, không nhằm trả lời câu đó — và thực ra câu đó không có đáp án chung.

Những gì số liệu nói được: sản phẩm có đạm cao hơn và chất béo thấp hơn trứng ăn liền, hoàn toàn từ thực vật nên không chứa cholesterol. Những gì số liệu cũng nói: nó có đường (11.5g trên 100g), có natri ở mức của món mặn, và có phụ gia — chất điều vị INS 635, chất bảo quản INS 202 và INS 282, màu caramel INS 150d trong nước tương lên men.

Nó là món ăn vặt, không phải thực phẩm chức năng. Góc nhìn rộng hơn về chuyện ăn chay nằm ở bài ăn chay có hại cho sức khỏe không.

Câu hỏi thường gặp

Đạm đậu nành kéo sợi là gì? Là protein đậu nành đã qua xử lý nhiệt và áp suất để các phân tử duỗi ra, xếp song song rồi liên kết lại thành cấu trúc có thớ, nhằm mô phỏng kiểu sắp xếp của sợi cơ trong thịt.

Thịt chay có phải làm từ đậu phụ không? Không. Cùng nguyên liệu gốc là đậu nành nhưng khác hẳn cách xử lý. Protein trong đậu phụ đông lại thành khối không định hướng nên mềm và dễ vỡ; đạm kéo sợi có thớ nên dai và tước được.

Vì sao thịt chay dai mà không cần chất tạo dai? Vì độ dai đến từ cấu trúc vật lý — các chuỗi protein xếp song song và liên kết với nhau — chứ không đến từ một phụ gia tạo kết cấu riêng.

Thịt chay có bao nhiêu đạm? 23.9g trên 100g theo bảng công bố. Với gói 8g thì tương đương khoảng 1.9g mỗi gói.

Sản phẩm có thuần chay không? Có. Bảng thành phần không có nguyên liệu nguồn gốc động vật; nền đạm là đậu nành.

Vì sao bốn vị lại giống nhau về dinh dưỡng? Vì cả bốn dùng chung một nền đạm đậu nành kéo sợi, chỉ khác phần gia vị phủ lên. Bảng dinh dưỡng công bố là giá trị trung bình cho cả bộ.

Sản phẩm ANNALALA liên quan

Xem thành phần, dinh dưỡng và chứng nhận của từng sản phẩm.

Quay lại

Bài viết liên quan

Xem tất cả bài viết »